Judasoren

 

plantenvi-117 plantenvi-116

JudasOren!

 Er is een tijd geweest dat ik elke zondag een bakje Chinees ging halen. Standaard een wokgerecht met groenten en kip erin. Maakte niet uit of het nu Tjap Tjoi was of een ander gerecht. Groenten, ik ben er dol op. Maar niet alle groenten kon ik in de eerste paar bakken Chinees benoemen. Bambu scheuten waren in de jaren 80 toch iets nieuws. Tauge kende ik vanuit mijn Indische achtergrond. Maar wat waren dan die rare soms paars zwarte slierten in de Tjap Tjoi? Jaren later kwam ik er achter dat het paddenstoelen waren. Gedroogde Chinese boom-oren, en wat blijkt die groeien ook in Nederland. Net een andere naam maar van dezelfde familie. Wij noemen ze Judasoren.

De naam komt van het verhaal dat Judas Iskariot zijn kameraad Jezus voor een paar goudstukken had verraden aan de Romeinen. Daar kreeg hij zo veel spijt van dat hij zich zelf aan een boom heeft verhangen. Tijdens dat verhangen bleef een van zijn oren aan een tak van de Judasboom hangen. En sindsdien groeien er oren aan de taken van de Judasboom.

Nu hebben wij geen Judasboom maar is de vlierboom de gastheer van deze paddenstoel. Want Judasoren zijn namelijk eetbare paddenstoelen. Niet de smakelijkste want ze hebben amper smaak maar wel de paddenstoel met de meest “bite” want daar houden de Chinezen dan weer heel veel van. Mondgevoel!

Maar je kunt wel heel veel met judasoren in de keuken. Meer dan velen onder ons denken.

Judasoor

Auricularia auricula-judae

Kenmerken
  • Gelatineachtige zwam uit de familie Auriculariaceae
  • Groeit vaak als kleine bundels of solitair uit vlier of beukenhout
  • Groeit in de vorm van een oor
  • De kleur is bruinroodachtig
  • De oorschelp kan geaderd zijn
  • Smaak is neutraal
  • De hoed kan tot 10 centimeter groot worden

Waar te vinden

Algemeen op vlierbomen, beukenbomen en heel zelden op andere loofbomen.

Seizoen

Het hele jaar door, mits het niet vriest. Ook vriest het dan kun je ze nog vinden. Ze zien er dan vaak verschrompeld uit. Ook bij droog weer verschrompelen ze tot kleine friemmeltjes aan de taken van voornamelijk de vlier. Leg ze in water en ze zwellen dan weer gewoon op tot oor proporties.

Gebruik

Deze paddenstoel wordt vooral gebruikt in wokschotels, Aziatische gerechten en in stoofschotels. Droogt goed in en kan dan als poeder worden vermalen. Dit poeder neemt veel vocht op waardoor het opzwelt in een gerecht. Maar je kunt het ook in oer Hollandse stoofschotels als draadjesvlees verwerken.

Te verwarren met

Met niets te verwarren. De oren op een vlier kan je niet over het hoofd zien.

 Bijzonderheden

Als de bladeren van de bomen zijn kun je deze paddenstoelen het beste zoeken en spotten. Ze zijn praktisch het hele jaar door te vinden, maar in de winter zijn ze het best zichtbaar. Erg smakelijk zijn ze niet; ze bevatten gewoon weinig smaak. Maar het is een welkome paddenstoel in deze periode van schaarste in het wildplukken.

In het Engels heet deze paddenstoele Wood-ear, of in het Chinees 木耳 (pinyin: mù ěr, “boom-oor of  “bos-oor”),  in het Japans heet hij weer anders namelijk キクラゲ (Japans: “ki-kurage”,  leterlijk “bos-kwal of boom-kwal op zijn gelijkenis met de kwallen uit de zee. Zoals ik al schreef leerde ik als kind deze paddenstoel kennen door mijn zondagse hap bij de Chinees. Ze zitten negen van de tien keer verstopt in de tjap tjoy. Het gaat de Chinezen niet om de smaak van de paddenstoel, maar meer om de structuur. Het mondgevoel! Hieronder daarom twee andere Chinese varianten waarin judasoor is verwerkt.

Op Chinese wijze gemarineerde judasoren

Ingrediënten:

  • 2 eetlepels lange, zo dun mogelijke reepjes gesneden judasoor
  • 1 theelepel zout
  • 1 eetlepel sterk gereduceerde kippenbouillon
  • 2 theelepels lichte sojasaus
  • 2 theelepels sesamolie
  • 3 theelepels azijn
  • 2 kleine rode pepertjes (optioneel) of 1 kleine wortel (voor de kleur)
  • 2 sjalotten, in dunne ringen gesneden

Werkwijze:

  • Was de judasoren goed en snijd ze in dunne reepjes
  • Kook de reepjes ongeveer 3 minuten en zet ze apart
  • Snijd de kleine rode pepers in schijfjes en de wortel in reepjes
  • Meng zout, kip essentie, sojasaus, sesamolie en azijn samen tot een dressing
  • Meng de dressing door de judasoren en laat een half uurtje marineren

Serveer als bijgerecht bij witte rijst, met bijvoorbeeld gefrituurde kip en een groente wokschotel.

Chinese soep met judasoren en winterpostelein

Ingrediënten

  • 400 gram gewassen winterpostelein
  • 1 vers blok  tofu
  • 60 gram varkenshaas
  • ½  kopje bamboescheuten in dunne reepjes
  •  2 eetlepels in reepjes gesneden judasoren
  • 5 in repen gesneden shiitake
  • 1 handjevol gedroogde lelieknoppen (bij de toko te vinden)
  • 6 dl kippenbouillon
  • 1 theelepel zout of naar smaak
  • 1 theelepel kristalsuiker
  • 2 eetlepels sojasaus
  • 2 eetlepels rode rijstazijn, witte rijst azijn of rode wijnazijn
  • 1 theelepel sesamolie
  • 1 eetlepel maïzena opgelost in ¼  kopje water
  • 1 losgeklopt ei
  • 1 lenteuitje, fijngehakt
  • Witte peper naar smaak
  • Hot chili-olie, naar smaak (optioneel)

Marinade:

  • 1 theelepel sojasaus
  • ½ theelepel sesamolie
  • 1 theelepel tapioca zetmeel (of maïszetmeel)

Werkwijze:

  • Snijd het varkensvlees in dunne plukjes en reepjes. Meng de marinade-ingrediënten en marineer het varkensvlees gedurende 20 minuten
  • Week de gedroogde lelieknoppen in heet water voor 20 minuten tot ze zacht zijn. Snijd de harde uiteinden ervan af
  • Breng de kippenbouillon aan de kook
  • Voeg dan de bamboescheuten,alle paddenstoelen en de lelie knoppen toe
  • Voeg de in dobbelsteentjes van 1,5 cm gesneden tofu toe; breng opnieuw aan de kook en doe het gemarineerde varkensvlees erbij
  • Voeg zout, suiker, sojasaus en azijn en sesamolie toe
  • Test de bouillon op smaak en pas de smaak indien gewenst nog een beetje aan
  • Meng de maïzena en water. Giet langzaam het maïzenamengsel al roerend door de soep terwijl de maizena met water wordt toegevoegd
  • Breng de soep weer aan de kook; zodra de soep kookt, haal je de bouillon van het vuur
  • Roer nu het losgeklopte ei door de bouillon en roer goed door zodat het ei in slierten vervalt
  • Breng op smaak met lente ui, witte peper en eventueel wat druppels chiliolie

Bouillon van judasoren, kombu met gebakken coquille, duxelles van oesterzwammen

 Ingrediënten:

  • 200 gr oesterzwammen
  • Eetlepel boter
  • Peper en zout
  • Scheutje paddenstoelenbouillon
  • Halve sjalot
  • Takje peterselie

Duxelles, pak 200 Gr champignons, snij ze in repen. bak ze in Boter goudbruin. Peper en zout erop. Wat bouillon erop. Liefst paddestoelen bouillon. Tot net onder staat, even Latem koken tot paddestoelen gaar zijn. Deze massa fijndraaien in blender.niet helemaal glad, mogen stukjes in zitten. Fijn gesneden sjalot, peterselie erin. Afproeven.

Ingrediënten:

  • 250 gram melange van bospaddenstoelen
  • 150 gram verse kombu of een ander zeewier
  • 2 el Japanse soyasaus
  • Peper naar smaak

Bouillon, paddestoelen en kombu opzetten met 1 deel water, 1 deel bouillon.

Opkoken. Deksel erop en deze laten garen tot de paddestoelen gaar zijn en al hun smaak hebben afgegeven aan de bouillon. Wat peper naar smaak en wat sojasaus voor het zoute.  Zeven

Ingrediënten:

  • 2 coquilles per persoon
  • Zout
  • Boter om in te bakken
  • 4 takjes geblancheerde rood hoorntjeswier

Coquilles, twee stuk per persoon. Zouten vooraf, deze allebei kanten bakken goudbruin.

Twee quenelle van duxelles op bord, afmaken met rood hoortjeswier wier en speenkruid

Judsoren bombon of hoe je het ook wilt noemen 🙂

Ingrediënten:

  • 10 judasoren schoon gewassen en gepoetst en daarna gedroogd
  • pure chocolade
  • genoeg sleedoornlikeur om ze in te verdrinken (  neem zelf ook een slok )
  • geroosterde hazelnoot of amandelsnippers

Werkwijze:

  • leg de droge judasoren in de sleedoorngin of een andere alcoholisch drankje die je lekker vindt
  • smelt de chocolade au bain marie ( dus in een pan die je in een hete pan water zet )
  • als de judasoren zich vol hebben gezogen dan haal je ze door de gesmolten chocolade met een vork en bestrooi ze direct met de hazelnoot of amandelsnippers
  • Laat de chocolade uitharden

Eet ze bij de thee van bijvoorbeeld Chage

 

| Geen categorie |

Mierikswortel

Mierikswortel  graven

 

Mierikswortel

Armoracia rusticana

 

In grote groepen staan ze langs snelwegen in de bermen .Of langs dijken en sloten. De meeste herkennen de mierikswortel niet maar ze komen in grote getallen voor in de Nederland. Het blad lijkt veel op ridderzuring en ik denk dat daarom de meeste mensen geen idee hebben dat we zoveel wilde mierikswortel in ons kleine landje hebben. Het is heel simpel om de mierikswortel test te doen. Kneus een bladstengel en ruik eraan. Ruikt het scherp en fris naar pittige radijs dan heb je de mierikswortelplant te pakken. Maar dan ben je er nog niet. Het lekkerste gedeelte van de plant zit namelijk onder de grond, het gaat namelijk om de wortel. En dat kan nogal eens lastig worden. Het ligt aan de grondsoort of je de wortel een beetje goed kunt uitgraven. Op klei groeit de wortel namelijk niet in een mooie dikke pen maar splitst de wortel zich al vrij snel en allerlei kleine wortelpennen.  En als het droog weer is dan moet je behoorlijk door de dikke droge klei om de wortels te bemachtigen. Maar dat is juist de uitdaging van het wildplukken. Je krijgt niets voor niets!

Maar waar komt die naam nou vandaan? Het woord mierik is volgens sommige geschriften afgeleid van Miere wat moeras betekend. In het Duits heet de plant Meerrettich wat vrij vertaald zeeradijs betekend.  Maar als je naar de Latijnse naam kijkt dan zie je in Armoracia twee Keltische worden staan.  Ar wat nabij betekend en Mor wat zee betekend. De plant groeit dan ook volop langs de Nederlandse rivieren. Overal in Nederland op rijke gronden. Vooral verwilderd vanuit heemtuinen en moestuinen. Veel aanwezig in het rivierengebied en duinstreek.

Mierikswortel laat zich heel goed kweken en het is tevens een prachtige bloeiende plant met mooie witte kruisbloemen.

Hoe herken je mierikswortel?

  • Brassicaceae ( Kruisbloemenefamilie)
  • Overblijvend kruid
  • Dikke witte penwortel
  • De bladeren vormen een rozet met grote puntige getande bladeren
  • De bladeren hebben een dikke middenrif
  • De bladeren ruiken naar mierikswortel als je ze kneust
  • De bloemen zijn wit, in pluimen en vormen kleine kruisjes
  • Bloeitijd mei tot juli
  • De plant wordt tot 1,2 meter groot
  • Als je het blad kneust dan ruikt het sterk naar radijs

Wanneer pluk of graf je de wortel uit?

Hele jaar door. In de winter zet ik vaak een stokje bij het bladrozet om precies te weten waar ik de wortel moet opgraven.

 Waar is het goed voor?

De volgende medicinale werking wordt aan mierikswortel toegeschreven:

  • Antibacterieel
  • Spijslust bevorderd
  • Antisceptisch
  • Slijmoplossend
  • Verlicht bij hooikoorts

 Weetjes

  • Vaak worden mierikswortel een wasabi door elkaar gehaald. Wasabi is echter een echte waterminnende soort en komt uit Azië en wordt in vulkanische beken gekweekt.
  • Eet niet te veel mierikswortel achter elkaar, het kan leiden tot diarree met bloed.
  • Bewaar verse mierikswortel in een natte doek want hij droogt snel uit.
  • Wil je het in je moestuin hebben ( een must ) zaai het dan gewoon in regels, het vermeerderd vanzelf

Gebruik

De jonge bladeren gaan heel goed in salades. De bloemen kunnen ook voor diverse doeleinden gebruikt worden zoals in mayonaisse. De mierikswortel kent vele toepassingen. Het zaad kan gedroogd en vermalen worden, ook zijn de kiemen erg lekker. Maar het gaat vooral om de wortel.

Mierikswortel saus 

Ingrediënten:

  • 1 kopje zure room
  • ¼ kop geraspte verse mierikswortel
  • 1 eetlepel Dijon mosterd
  • 1 theelepel witte wijnazijn
  • ½ theelepel zout
  • ¼ theelepel vers gemalen zwarte peper

Werkwijze:

  • Meng alle ingrediënten met een garde of in een keukenmachine
  • Laat minimaal 4 uur trekken of zet het in de koelkast voor de nacht

Lamsschenkels met mieriksworteljus

Ingrediënten:

  • ¼ kopje extra vergine olijfolie
  • 4 lamschenkels (ongeveer 2 kilo in totaal)
  • 1 kopje bloem
  • 2 middelgrote uien, gehalveerd en in dunne plakjes gesneden
  • 2 stelen bleekselderij, in blokjes gesneden
  • 2 wortelen, in blokjes gesneden
  • 2 laurierblaadjes
  • 4 takjes verse tijm
  • Zeezout en versgemalen zwarte peper naar smaak
  • 6 teentjes knoflook, gepeld en plat geslagen
  • 1 ½ liter runderbouillon
  • ½ liter donker bier
  • ¼ kop geraspte verse mierikswortel

Werkwijze:

  • Verwarm de oven voor op 200 graden
  • Zet een grote Dutch Oven of een gietijzeren braadpan op het fornuis en doe hierin de olijfolie
  • Haal de schenkels door de bloem en braad ze aan in de olijfolie
  • Hal de schenkels uit de pan en voeg ui, knoflook, wortelen en selderij toe
  • Bak de groenten 6-8 minuten tot ze  gekarameliseerd zijn.
  • Voeg tijm, laurier en breng op smaak met zout en peper
  • Blus af met bier en voeg de bouillon toe
  • Doe de schenkels terug in de pan en bedek met een deksel en plaats in de oven
  • Kook voor 2 uur tot het vlees van het been begint te vallen
  • Haal de schenkels uit de pan en bedek ze me folie
  • Haal ook de tijm en laurierblad uit de saus
  • Reduceer de saus flink tot een mooie dikte
  • Voeg geraspte verse mierikswortel toe en dik in
  • Verwijder te veel drijvend vet
  • Serveer de schenkels en giet er dan de jus met mierikswortel over

 

| Geen categorie |

Maarts Viooltje

 Maarts Viooltje Viola Odorata

Als natuurliefhebber, wildplukker voor restaurants en moestuinder zijn eetbare planten, bloemen en paddenstoelen mijn passie. Ik pluk en scharrel graag mijn maaltijd in park en bos bij elkaar. Dit voorjaar is een bijzonder goed maartviooltjes jaar. Mijn jachtvelden staan er vol mee en de opbrengst is hoog. Ze waren er al heel vroeg, in februari kon ik ze al in grote hoeveelheden plukken.

Het Maarts Viooltje ( Viola Odorata ) is een prachtig klein paars bloempje. Het is de voorloper van de vele gecultiveerde violen. De maand Maart roert vaak zijn staart en er is geen pijl op te trekken of het nu warm of juist koud zal zijn. In dit wisselvalige weer bloeit de viool volop. Alleen de Latijnse naam al verraad hoe lekker hij moet zijn en ruikt.

Ik neem graag mijn dochter mee op sprokkeltochten door de natuur. Een van onze favoriete jachtvelden is het Sonsbeekpark in Arnhem waar ook deze viool veelvuldig te vinden is. Mijn dochter is altijd dol enthousiast als we tussen de buien door een veldje paarse violen vinden. De bloemen steken soms met hun paarse hoedjes boven een kortstondige maarts sneeuwtapijt uit. Prachtig om te zien en heerlijk om zo in het veld van dit bloemetje te smullen.

Waar en wanneer vind je ze?

De viooltjes groeien vaak in de halfschaduw onder grote bomen in zware humusrijke grond. De meeste velden met viooltjes vind ik langs struwelen en bosranden. Het Maarts Viooltje pluk je in het vroege voorjaar tot eind mei, daarna verdwijnt de bloem weer onder de grond. Je kunt de blaadjes van het viooltje het hele jaar door eten maar het plantje is lastiger te vinden zonder de herkenbare paarse bloempjes.

Culinair gezien..? 

Het Maarts Viooltje is een van de mooiste voorjaarsbloeier en zeker een van de meest aromatische. Wat kun je nu allemaal met de paarse bloemen in de keuken doen? In veel boeken staat dat je het Maarts Viooltje vooral moet suikeren om te serveren als decoratie voor cakes, ijs en gebak. Ik heb er zelf wel eens ijs van gemaakt en dat smaakte waanzinnig lekker.

We snoepen de bloempjes vaak uit het vuistje al in het veld. Ze fleuren onze wilde salades op die we tijdens de wandeling erbij plukken. De bloemen kan je ook op olie of azijn zetten voor het aroma.

Weetjes

Het aroma van deze mooie voorjaarsbloeier werd eeuwenlang gebruikt om parfums mee te maken ( nog steeds ). Dit parfum werd vaak gecombineerd met de zoetgeurende iriswortel. Overal in de wereld waar deze plant in de wilde natuur groeit vind je in de literatuur zoetsappige verhalen.

 Hamlet schreef onderstaand gedicht over de Viool.

“A violet in the youth of primy nature,
Forward, not permanent, sweet, not lasting,
The perfume and suppliance of a minute,
No more.”

De herinnering aan dit bloempje is bij mij evenzo, kortstondig doch smakelijk.

Klassieke siroop van maarts viooltje

Ingrediënten:

  • 100 g zoete viooltjes (ongeveer 8 handen vol) ja je moet er wel even voor op de knietjes zitten om zoveel viooltjes te plukken
  • 250 ml kokend water
  • 500 g blanke basterdsuiker

Werkwijze:

  • Gebruik alleen de blauwpaarse bloemen en doe deze in een kom
  • Giet het kokende water over de bloemen
  • Dek af met een theedoek en laat de viooltjes 24 uur trekken
  • Zet de viooltjes de volgende dag met de pot in een pan met water; au-bain marie
  • Voeg de suiker toe en roer goed
  • Breng aan de kook
  • Blijf in de kom roeren totdat de suiker is opgelost
  • Zeef het mengsel door een fijne zeef en doe de siroop in een klein flesje

Je kunt de siroop gebruiken voor ijsjes, koekjes, dranken, pudding, cakes et cetera.

Gesuikerde maartse viooltjes

Ingrediënten:

  • 1 handvol verse maartse viooltjes
  • 1 eiwit
  • 1 theelepel rozenwater
  • witte basterdsuiker om in te wentelen

Werkwijze:

  • Klop het eiwit en rozenwater tot het grondig gemengd is
  • Pak een voor een de viooltjes en bestrijk deze met een penseel met het eimengsel
  • Dip in de witte basterdsuiker; de hele bloem moet bedekt zijn met suiker
  • Leg de bloem op vetvrij papier en laat ze uitdrogen
  • Meestal duurt dit een dag, of maximaal 2 dagen
  • Doe de bloemen in een goed afsluitbare bak

De gesuikerde bloemen zijn een week of twee houdbaar.  Lekker als garnering op cakes, koekjes of taarten.

 

 

 

 

 

| Geen categorie |

Naaldenkervel

 

Afgelopen zaterdag was ik te gast bij Marcel & Mieke Bolten. Een gepensioneerde stel met een prachtig huis in Overasselt. Ze zijn de ouders van een vriend en elk jaar organiseren ze een houthakdag met vrienden.  De nodige houtvoorraad moet weer op peil voor de aankomend winters. Met zijn allen hakken we een kuub of 10 bij elkaar.

Marcel is net als ik een planten-man. Overal rond zijn huis zijn verschillende veldjes aangelegd met diverse inheemse wilde akkerkruiden. Vele van die akkerkruiden zijn onbekenden voor mij omdat ze vaak zeer zeldzaam zijn. Diverse wilde wikkes die nauwelijks nog in Nederland voorkomen, smakelijke plantjes allemaal en daarom luister ik altijd geïnteresseerd naar zijn verhalen. (daarnaast is het een fijne vent met heeeel veeel kennis) Een van de plantjes die ik zaterdag te zien kreeg was Naaldenkervel. Ze hebben prachtige lange zaden die kleine weerhaakjes bezitten. Ik kreeg een volle zak zaad mee voor in mijn eigen tuin.

De volgende dag stonden ze al gezaaid in mijn tunnelkas. Ik kijk uit naar de eerste plantjes die spoedig zullen kiemen.

Bovenstaande is ook een kern van wat wildplukken voor mij betekend. Het is niet alleen het plukken en het nemen uit de natuur. Het is ook het terug planten. Soorten verspreiden door middel van zaden, stekjes of hele planten. Zo ben ik nu hele velden daslook aan het aanplanten in verschillende bosrijke gebieden.

Mijn volgende project zal Naaldenkervel zijn. Hopelijk krijgt deze zeldzame plant een vaste plek in mijn omgeving.!

 

Kenmerken

 

15 tot 25 cm grote plant

Eenjarig. Therofyt (geen winterknoppen)
Bloeit van Mei tot juni
Worteldiepte tot 50 cm
De vertakte stengels zijn weinig afstaand behaard. Eerst zijn ze gevuld, maar later worden ze hol
De bladeren zijn meervoudig geveerd met lijnvormige, getande deelblaadjes.
Tweeslachtig (een bloem met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen).

De bloemen vormen samen enkelvoudige schermen tegenover de bladeren en hebben elk 1 tot 3 stralen. Zen zijn wit en 3 tot 5 mm groot. De kroonbladen zijn langwerpig. Die van de buitenste bloemen zijn meestal groter. De rechtopstaande stijlen zijn kort. Meestal zijn er geen omwindselbladen en 5 omwindseltjes.

Een splitvrucht. De kort stekelharige, afgeplatte vruchten zijn 2 tot 8 cm lang, geribd en hebben een zeer lange snavel. Tweezaadlobbig (kiemend met twee kiemblaadjes).

Waar te vinden

Zeldzaam in Nederland, vooral in Limburg

Seizoen

Het hele jaar door te vinden maar mag niet in het wild geplukt worden.

Gebruik

De bladeren kunnen mits jong worden gegeten als groente of salade. De zaaddozen en bloemen kunnen ook goed gegeten worden en smaken heel lekker

Bijzonderheden

https://www.vreeken.nl/203400-naaldenkervel gewoon te bestellen bij Vreeken zaden in Dordrecht. Sommige planten pluk je niet in het wild als ze zo zeldzaam zijn. Kweken is een goede optie en strooi dan wat zaad in de berm


| Geen categorie |

Grote Klis of Grote Klit

Arctium lappa

 De grote klis of grote klit, wie kent hem niet? Bij naam velen niet maar iedereen heeft wel eens de zaaddozen op zijn jas of trui gehad. Akelige klevers die lastig te verwijderen zijn. Wat velen niet weten is dat deze plant een hele lekkere wortel in de grond verstopt houdt. Op die wortel maak ik nu jacht.

Ik ben momenteel namelijk een aantal grote klissen aan het markeren met stokjes. De reden dat ik dat doe is omdat de bladeren nu afsterven. Over een maand of twee zijn de bladeren weggerot en door middel van de stokjes weet ik waar ik moet graven. Ik graaf vanaf oktober elke maand wel een dikke sappige wortel uit. Ze smaken namelijk prima in de wilde stamppotten die ik graag in het najaar en de winter maak.

De grote klis, ooit een van de zetmeel leveranciers van onze voorouders, is lange tijd in de vergetelheid geweest, maar op dit moment wordt hij zelfs geteeld aangeboden. Het is even wat werk om de wortel uit te graven (want daar gaat het ons om), maar als je die eenmaal hebt dan kun je er alle kanten mee op: langzaam garen in de oven, puree van maken of een soep van trekken… de mogelijkheden zijn oneindig. Je kunt er zelfs drank van maken.

NB Graaf alleen wortels  uit van planten die nog niet gebloeid hebben. Deze zijn niet vezelig, zoals de planten die in bloei staan. Graaf ze ook alleen uit vanaf eind oktober en niet eerder; je krijgt dan meer wortel voor je graafwerk. En probeer hem er niet uit te trekken, want dan breekt hij vaak af en dat is jammer!

Hieronder de beschrijving en een aantal smakelijke recepten!

Kenmerken

–          Composietenfamilie (Asteraceae)

–          Kruidachtige, twee- of driejarige plant

–          De plant heeft een lange, dikke penwortel

–          De bladeren zijn hartvormig en tot 50 centimeter groot

–          Bladeren zijn aan de onderkant behaard

–          De bloemen lijken op distelbloemen; ze vormen bloemhoofdjes met paarse bloemen

–          De bloemhoofdjes blijven na de bloei als klittenband aan kleding kleven

–          Bloeitijd van juni tot oktober

–          De plant wordt tot 2 meter hoog

Waar te vinden

Overal in Nederland algemeen te vinden, vooral in bermen langs weilanden en landwegen.

Seizoen

De wortels worden in het najaar en in het vroege voorjaar opgegraven. Je moet goed op het bladrozet letten en op de afgestorven plantendelen om ze te spotten. De jonge scheuten kun je van april tot mei, juni oogsten; het zaad aan het einde van de zomer.

 Gebruik

De wortels van de een- of tweejarige planten zijn goed te eten (vóór de bloei). Ze zijn sappig en kunnen net als schorseneren of pastinaken worden verwerkt. Je kunt ze gewoon koken, roken, frituren, in de stamppot verwerken en stomen. De jonge sappige scheuten kunnen geschild heel erg goed gegeten worden. Het is zelfs een supergroente om te plukken. De zaden kunnen gekiemd gegeten worden. De wortel kan gedroogd en tot poeder worden vermalen.

Grote klis op zuur

Ingrediënten:

  • 1 kilo kliswortel
  • 250 ml rijstwijnazijn
  • 250 ml water
  • 2 eetlepels piment
  • 2  laurierblaadjes
  • 5 stuks steranijs
  • 8 cm in plakjes gesneden en geschilde gember
  • 2 theelepels wilde mosterdzaad of gewoon mosterdzaad
  • 1 wortel van nagelkruid of 1 theelepel kruidnagel
  • 1 theelepel zout

Werkwijze:

  • Maak de kliswortel schoon, schil hem en portioneer hem in 2 cm dikke blokjes
  • Stoom de wortel 30 minuten in een pan, of totdat je hem met een vork door kunt prikken (beetgaar)
  • Haal de stukjes wortel uit de stoompan en plaats ze in gesteriliseerde potjes
  • Meng de azijn en water in een pan en breng het geheel aan de kook
  • Voeg alle kruiden toe en laat 10 minuten koken
  • Laat de massa een beetje afkoelen en giet die over de klit in de pot

NB Bewaar het mengsel op een donkere plek voor minimaal twee weken voordat je het gebruikt.

Bier van honing en kliswortel met paardenbloem

Ingrediënten:

  • 2 grote klitwortels
  • 1,5  grote paardenbloemwortels
  • 5 liter chloorvrij mineraalwater ( spa blauw bijvoorbeeld )
  • 500 gram honing
  • 2 volle eetlepels appelstroop
  • sap van 1 citroen
  • 2 theelepels brouwersgist of champagnegist als je eraan kunt komen

Werkwijze:

  • Verzamel alleen eenjarige wortels
  • Reinig de wortels grondig en hak ze vervolgens in kleine stukjes
  • Voeg dit toe aan 2,5 liter water (de helft dus)
  • Breng aan de kook en laat het geheel 20 minuten stoven
  • Los de honing en zwarte stroop op
  • Neem de pan van het vuur en laat tot 35 graden afkoelen
  • Zeef de wortels uit de drank door het door een doek te laten lopen
  • Voeg het citroensap en de gist toe aan de andere 2,5 liter water
  • Laat op een warme plek voor 2 dagen gisten
  • Kook 10 flessen van 0,5 liter goed uit ( of liter flessen )
  • Haal de vloeistof nogmaals door een zeef en giet de vloeistof met een trechter in een fles
  • Gebruik voor het bottelen bierflessen met een beugel, ik gebruik Grolsch beugelflessen
  • Controleer elke week de CO2 op de flessen

Als het bier gaat gisten dan is hij maximaal 2 weken houdbaar

Stampot grote klis met aardappel en pastinaak

Ingrediënten:

  • 1 grote kliswortel van 250 gram
  • 3 grote aardappels
  • 1 pastinaak
  • Scheutje melk
  • Flinke klont boter
  • Zout en peper naar smaak
  • Beetje nootmuskaat
  • Eidooier ( als je het romiger wilt maken )

Werkwijze:

  •  Schil alle knollen
  • Kook eerst de aardappels voor 5 minuten in ruim water met zout
  • Voeg dan de andere knollen toe ( zij hebben een minder lange garing tijd )
  • Giet af en stamp de knollen tot puree
  • Voeg kruiden en eventueel een eidooier toe
  • Stamp tot een gladde puree
| Geen categorie |